Wystąpienie: Andrzej Szejna

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Lewicy przedstawiam stanowisko wobec sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Filipin o przekazywaniu osób skazanych, podpisanej w Warszawie dnia 8 czerwca 2026 r., z druków nr 3013 i 3098.

Komisje rekomendują przyjęcie projektu bez poprawek i klub Lewicy tę rekomendację oczywiście popiera. Ta umowa bowiem ma bardzo konkretny, ludzki wymiar. Dotychczas współpraca między Polską a Filipinami w zakresie przekazywania osób skazanych opierała się przede wszystkim na zasadzie wzajemności i przepisach krajowych. Jak wskazuje uzasadnienie, rozwiązanie to okazało się nieefektywne, a polskie wnioski bywały rozpatrywane z dużym opóźnieniem lub pozostawały bez odpowiedzi. Z punktu widzenia Lewicy szczególnie ważne jest to, że mówimy tutaj o ochronie podstawowych praw i godności człowieka także wtedy, gdy człowiek odbywa karę pozbawienia wolności. Uzasadnienie projektu bardzo wyraźnie opisuje trudne warunki panujące w filipińskich więzieniach. Przywołuje informacje o przypadkach tortur, nieludzkiego traktowania, przemocy seksualnej, krytycznym przeludnieniu, niezaspokojeniu podstawowych potrzeb oraz zagrożeniach dla zdrowia osadzonych. Rząd wskazuje wprost, że umowa ma stworzyć realną możliwość przekazania obywateli polskich odbywających karę na Filipinach do Polski. Trzeba jednocześnie jasno podkreślić, że przekazanie nie oznacza uniknięcia odpowiedzialności ani przerwania wykonywania kary. Osoba skazana nadal odbywa orzeczoną karę, tylko w drugim państwie, na zasadach określonych w umowie.

Bardzo ważną gwarancją jest przy tym dobrowolność. Przekazanie może nastąpić wyłącznie za zgodą osoby skazanej, wyrażoną dobrowolnie i ze świadomością skutków prawnych. Osoba skazana ma zostać poinformowana o możliwości transferu w sposób dla niej zrozumiały, a urzędnik konsularny państwa wykonania może sprawdzić, czy zgoda rzeczywiście została wyrażona dobrowolnie i świadomie. Z punktu widzenia praw człowieka równie istotne jest to, że po przekazaniu kara nie może zostać zaostrzona. Umowa przewiduje, że dostosowanie kary do prawa drugiego państwa nie może prowadzić ani do zwiększenia jej rodzaju, ani długości. Okres kary już odbyty musi zostać zaliczony. Takie rozwiązanie według nas jest sprawiedliwe i proporcjonalne.

Umowa ma również wymiar resocjalizacyjny. Jej celem jest ułatwienie osobom skazanym reintegracji ze społeczeństwem, a uzasadnienie wskazuje, że wejście jej w życie ma wspierać zarówno cele sprawiedliwościowe, jak i resocjalizacyjne prawa karnego. Pozytywnie oceniamy także rozbudowane mechanizmy ochrony danych osobowych. Projekt wskazuje, że przekazywanie danych ma podlegać ocenie pod kątem ochrony praw człowieka, obowiązującego prawa krajowego i międzynarodowych standardów, a decyzję o zakresie przekazywanych danych będzie podejmował właściwy organ wymiaru sprawiedliwości.

Wysoka Izbo! Państwo ma obowiązek wykonywać orzeczone kary, ale ma również obowiązek chronić życie, zdrowie i godność człowieka. Kara pozbawienia wolności nie może oznaczać pozbawienia podstawowych praw. Ta umowa tworzy jasne procedury, chroni interesy osób skazanych, nie pozwala pogorszyć ich sytuacji po transferze i daje realną możliwość wykonywania kary w państwie ich obywatelstwa. Klub Lewicy poprze ustawę o ratyfikacji umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Filipin o przekazywaniu osób skazanych. Dziękuję bardzo.